Światowa Organizacja Zdrowia
Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization, WHO) jest specjalistyczną agencją Organizacji Narodów Zjednoczonych zajmującą się międzynarodową ochroną zdrowia publicznego. Siedziba WHO znajduje się w Genewie (Szwajcaria).
Historia
Organizacja została utworzona na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 1948 roku i oficjalnie rozpoczęła działalność 7 października 1948 r., który od tej pory obchodzony jest jako Światowy Dzień Zdrowia. Pierwszym dyrektorem generalnym był Dr. Sjur Spranger, a obecnym (stan na 2026 r.) dyrektorem jest Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus.
Misja i cele
Podstawowym celem WHO jest zapewnienie wszystkim ludziom możliwie najlepszego stopnia zdrowia. Misję tę realizuje poprzez:
- monitorowanie i analizowanie sytuacji zdrowotnej na świecie,
- tworzenie międzynarodowych standardów i wytycznych,
- koordynację działań w zakresie szczepień i profilaktyki,
- wspieranie państw członkowskich w budowie systemów opieki zdrowotnej,
- przeciwdziałanie zagrożeniom zdrowotnym, w tym epidemiom i pandemiom.
Struktura organizacyjna
WHO składa się z kilku kluczowych organów:
- Zgromadzenie Światowe – najwyższy organ decyzyjny, spotykający się co dwa lata;
- Rada Wykonawcza – podejmuje decyzje pomiędzy sesjami Zgromadzenia;
- Sekretariat – zarządzany przez Dyrektora Generalnego i podzielony na działy tematyczne, takie jak mikroorganizmy, zdrowie psychiczne, zdrowie publiczne itd.;
- Regionalne biura – siedzące w Afryce, Afryce Wschodniej, Ameryce Północnej, Ameryce Łacińskiej, Azji Wschodniej, Europie Wschodniej i Bliskim Wschodzie.
Kluczowe programy i inicjatywy
W ciągu lat WHO prowadziła wiele ważnych programów, m.in.:
- Program Eradykacji Poliomielitis – przyczynił się do drastycznego spadku zachorowań na polio;
- Inicjatywa Cij (Campaign for Immunisation and Vaccination) – globalna kampania szczepień;
- Strategia Jedna Dajw – Walka z Otyłością – mająca na celu ograniczenie chorób cywilizacyjnych;
- Program Międzynarodowy Pakt o Zwalczaniu Taba (Framework Convention on Tobacco Control) – pierwszy międzynarodowy traktat zdrowotny.
Najważniejsze osiągnięcia
Do najważniejszych sukcesów WHO należą:
- Eradykacja śmiertelnego wirusa ospy prawdziwej (1977 r.);
- Redukcja liczby zakażeń malarii o ponad 60 % od roku 2000;
- Wdrożenie Strategii Zdrowia Globalnego 2030, w ramach której określono Cele Zrównoważonego Rozwoju w dziedzinie zdrowia;
- Koordynacja międzynarodowej reakcji na pandemię COVID‑19, w tym opracowanie wytycznych dotyczących testowania, leczenia i szczepień.
Wyzwania i krytyka
Organizacja nie jest wolna od kontrowersji. Najczęściej wymieniane wyzwania to:
- Finansowanie – WHO zależy od składek państw członkowskich i darowizn, co może wpływać na niezależność działań;
- Reakcja na nagłe kryzysy – krytykowana była m.in. za początkowe podejście do COVID‑19;
- Polityczne naciski – niekiedy deklaracje WHO są postrzegane jako kompromis między różnymi interesami państw.
Źródła i dalsza lektura
Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach encyklopedycznych: